18 Kasım 2017 Cumartesi

OBD Nedir ve Araç Üzerinde Ne İşe Yarar?

Modern otomobiller; motor yönetiminden emisyon kontrolüne, güvenlik sistemlerinden konfor donanımlarına kadar sayısız elektronik kontrol ünitesi (ECU) ve sensörle donatılmıştır. Bu sistemlerin düzgün çalışıp çalışmadığını izlemek ve arızayı teknisyene aktarmak için standart bir yönteme ihtiyaç duyulmuştur. İşte OBD (On-Board Diagnostics — Araç Üzeri Teşhis) budur.

OBD, temel olarak aracın kendi kendini teşhis etme yeteneğidir. Sensörlerden ve ECU'lardan gelen verileri sürekli izler, bir anormallik tespit ettiğinde kaydeder.

OBD-I ve OBD-II Arasındaki Fark

	OBD-I	OBD-II
Dönem	1980'lerin sonu	1996 sonrası (zorunlu)
Standart	Yok — her üretici kendi soketi ve kodu	Tek soket, tek kod yapısı
Kapsam	Sadece emisyon	Motor, şanzıman, emisyon ve daha fazlası
Cihaz	Markaya özel	Evrensel cihazlar çalışır

İlk OBD sistemleri, Kaliforniya Hava Kaynakları Kurulu (CARB) tarafından emisyon arızalarını tespit etmek amacıyla zorunlu kılındı. Ancak OBD-I üreticiden üreticiye farklılık gösteriyordu. OBD-II ise 1996'dan sonra üretilen çoğu binek ve hafif ticari araçta zorunlu hale geldi ve araç teşhisinde devrim yarattı.

Arıza Kodları (DTC) Nasıl Okunur?

OBD-II arıza kodları beş karakterden oluşur. İlk harf hangi sistemde olduğunu söyler:

Harf	Sistem	Örnek
P	Powertrain — motor ve şanzıman	P0301 silindir 1 tekleme
B	Body — kabin, airbag, klima	B1234
C	Chassis — ABS, süspansiyon, direksiyon	C0035
U	Network — modüller arası haberleşme	U0100 ECU ile iletişim kesildi

İkinci karakter 0 ise kod evrenseldir (tüm markalarda aynı anlama gelir); 1 ise üreticiye özeldir ve marka dokümanı gerekir.

OBD Soketi Nerededir?

OBD-II soketi 16 pinlidir ve standart olarak sürücü tarafında, direksiyon kolonunun altında veya torpido bölgesinde bulunur. Bazı araçlarda kapak arkasına gizlenmiştir. Soketin konumu standarttır çünkü mevzuat gereği el uzatma mesafesinde olması gerekir.

OBD ile Neler Yapılabilir?

Arıza kodu okuma ve silme — aktif, geçmiş ve bekleyen kayıtlar
Canlı veri izleme — devir, hava kütlesi, lambda, sıcaklık, basınç değerleri anlık
Donmuş kare (freeze frame) — arıza anındaki tüm sensör değerlerinin fotoğrafı
Hazırlık (readiness) durumu — emisyon testine girmeye hazır mı
Araç bilgisi — VIN, kalibrasyon numarası

Daha donanımlı cihazlarda ayrıca aktüatör testi, servis sıfırlamaları, kodlama ve adaptasyon yapılabilir. Ancak bunlar OBD standardının değil, üreticiye özel protokollerin kapsamındadır; standart bir OBD-II okuyucu bunları yapamaz.

OBD'nin Sınırları

OBD-II standardı esas olarak emisyonla ilgili sistemleri kapsar. ABS, airbag, klima ve konfor modüllerine erişim standart kapsamda değildir; bunun için markaya özel yazılım veya çok markalı profesyonel cihaz gerekir.

Bir diğer önemli sınır: arıza kodu size parçanın bozuk olduğunu söylemez, o devrede sorun olduğunu söyler. Teşhis canlı veri ve ölçümle tamamlanır.

Cihaz seçenekleri için arıza tespit cihazları kategorimizi, konunun tamamı için diagnostik nedir yazımızı inceleyebilirsiniz.

OEM